معادلهای نقد سرمایهگذاریهای کوتاهمدت با نقدشوندگی بالا است که به سرعت قابل تبدیل به مبلغ معینی نقد میباشد و ریسک تغییر ارزش آن کم است.
استاندارد حسابداری ۲
در حسابداری، هدف از نگهداری معادلهای نقد، کسب سود سرمایهای بلندمدت نیست؛ بلکه هدف اصلی، مدیریت نقدینگی و پاسخگویی به تعهدات کوتاهمدت واحد تجاری است. به همین دلیل، در صورت وضعیت مالی (ترازنامه)، «وجه نقد» و «معادلهای نقد» با هم جمع شده و در یک سرفصل واحد گزارش میشوند.
معیارهای تشخیص
برای اینکه یک دارایی در دسته «معادل نقد» قرار بگیرد، باید هر سه شرط زیر را همزمان داشته باشد:
نقدشوندگی بالا: به راحتی و در کوتاهترین زمان ممکن بتوان آن را به وجه نقد تبدیل کرد.
ریسک ناچیز تغییر ارزش: قیمت آن در بازار نوسان شدید نداشته باشد (مانند نوسانات شدید سهام بورس).
سررسید کوتاه: از تاریخ تحصیل (خرید)، ۳ ماه یا کمتر تا سررسید آن باقی مانده باشد.
نمونههایی از معادلهای نقد
اوراق قرضه: اوراق بدهی دولتی با سررسید کوتاهمدت (۳ ماه یا کمتر)
گواهی سپرده بانکی: که بازخرید زودهنگام آنها بدون جریمه سنگین ممکن است.
صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت: صندوقهایی که داراییهای خود را در ابزارهای با ریسک بسیار پایین و سررسید کوتاه سرمایهگذاری میکنند.
چه اقلامی معادل نقد محسوب نمیشوند
بسیاری از داراییها علیرغم ارزشمند بودن یا قابلیت نقدشوندگی، به دلیل نوسانات قیمت یا مدت زمان سررسید، «معادل نقد» تلقی نمیشوند. موارد زیر نمونههای بارزی هستند که نباید با معادلهای نقد اشتباه گرفته شوند:
طلا و سکه: به دلیل نوسانات شدید قیمت در بازار، ریسک تغییر ارزش آنها بسیار بالاست. طلا یک دارایی سرمایهای است که هدف از نگهداری آن، حفظ ارزش در برابر تورم یا کسب سود است، نه مدیریت نقدینگی جاری.
سهام: ارزش سهام در بازار بورس به طور مداوم در حال تغییر است. از آنجا که نمیتوانید با اطمینان بگویید در زمان فروش چه مبلغی دریافت خواهید کرد و ریسک کاهش ارزش بسیار زیاد است، سهام هرگز در این طبقه قرار نمیگیرد.
سپردههای بانکی بلندمدت: اگر سررسید سپرده بیش از ۳ ماه باشد (مثلاً یکساله یا پنجساله)، معیار «سررسید کوتاه» را نقض میکند. همچنین، در بسیاری از موارد برداشت زودهنگام از این سپردهها باعث کسر سود یا پرداخت جریمه میشود که ریسک تغییر ارزش ایجاد میکند.
جمعبندی
در گزارشگری مالی، هدف از شناسایی معادلهای نقد، ارائه تصویری دقیق از توانایی نقدینگی (Liquidity Position) شرکت است. وقتی در صورتهای مالی میخوانیم «وجه نقد و معادلهای نقد»، در واقع کل منابعی که شرکت در لحظه (یا در آینده بسیار نزدیک) برای پرداخت بدهیها و هزینههای جاری در اختیار دارد را بررسی میکنیم.