هدف اصلی گزارشگری مالی، ارائه اطلاعاتی است که برای تصمیمگیریهای اقتصادی طیف وسیعی از افراد مفید باشد. این افراد و گروهها که برای رفع نیازهای اطلاعاتی خود به صورتهای مالی مراجعه میکنند، استفادهکنندگان صورتهای مالی نامیده میشوند.
به طور کلی، استفادهکنندگان صورتهای مالی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
استفادهکنندگان برونسازمانی (External Users)
استفادهکنندگان درونسازمانی (Internal Users)
استفادهکنندگان درونسازمانی (Internal Users)
این گروه افرادی هستند که در داخل واحد تجاری حضور دارند و به طور مستقیم در مدیریت، برنامهریزی و هدایت عملیات روزانه شرکت نقش دارند. آنها به اطلاعات جزئیتر و حتی صورتهای مالی داخلی دسترسی دارند.
مدیران ارشد و اجرایی (Management):
مدیران برای تصمیمگیریهای استراتژیک، ارزیابی عملکرد بخشهای مختلف، بودجهبندی، تحلیل نقطه سرآمدی و برنامهریزی برای توسعه یا کاهش هزینهها به این اطلاعات نیاز مبرم دارند.
هیئت مدیره (Board of Directors):
آنها به نمایندگی از سهامداران، وظیفه نظارت بر عملکرد مدیران اجرایی را بر عهده دارند و با بررسی صورتهای مالی، میزان موفقیت مدیریت را در راستای اهداف شرکت میسنجند.
کارکنان و پرسنل (Employees):
کارکنان مایلند از وضعیت مالی و سودآوری شرکت مطلع شوند، زیرا امنیت شغلی، افزایش حقوق، پاداشها و طرحهای بازنشستگی آنها مستقیماً به ثبات و توان مالی کارفرما بستگی دارد.
استفادهکنندگان برونسازمانی (External Users)
این گروه در خارج از واحد تجاری قرار دارند و دسترسی مستقیم به دفاتر حسابداری و جزئیات روزانه شرکت ندارند. بنابراین، تنها منبع رسمی و قابل اتکای آنها برای تحلیل مالی شرکت، صورتهای مالی منتشر شده است.
سرمایهگذاران فعلی و بالقوه (Investors & Shareholders):
سهامداران فعلی برای تصمیمگیری در مورد نگهداری، فروش یا خرید سهام بیشتر به این اطلاعات نیاز دارند. سرمایهگذاران بالقوه نیز با بررسی صورتهای مالی، میزان بازدهی سرمایهگذاری (Return on Investment – ROI) و ریسکهای موجود را پیشبینی میکنند تا تصمیم بگیرند وارد این شرکت بشوند یا خیر.
بستانکاران و اعتباردهندگان (Creditors & Lenders):
بانکها، موسسات مالی و تامینکنندگان کالا و خدمات که به صورت نسیه با شرکت کار میکنند، میخواهند مطمئن شوند که شرکت توانایی پرداخت بدهیها و بهرهها را در سررسید مقرر دارد یا خیر. آنها روی نقدینگی (Liquidity) و توان بازپرداخت بدهی (Solvency) تمرکز میکنند.
سازمان امور مالیاتی و مراجع قانونی (Tax Authorities & Government):
دولتها و سازمانهای مالیاتی برای محاسبه دقیق مالیات بر درآمد شرکت و اطمینان از رعایت قوانین مالی و مقررات ملی، صورتهای مالی حسابرسیشده را بررسی میکنند.
مشتریان (Customers):
بهویژه مشتریانی که برای تامین قطعات، خدمات پشتیبانی یا محصولات بلندمدت به شرکت وابسته هستند، نیاز دارند تا از بقای بلندمدت و استمرار فعالیت (Going Concern) شرکت مطمئن شوند.
تحلیلگران و مشاوران مالی (Financial Analysts):
این افراد با بررسی و تحلیل نسبتهای مالی، ارزش ذاتی شرکت را برآورد کرده و به سرمایهگذاران توصیه خرید یا فروش میدهند.
نیازهای اطلاعاتی متفاوت استفادهکنندگان
هر یک از این گروهها با عینک متفاوتی به صورتهای مالی نگاه میکنند و بخشهای خاصی از آن برایشان اهمیت بیشتری دارد. برای مثال:
استفاده کننده | تمرکز اصلی در صورت های مالی | دلیل |
|---|---|---|
سرمایهگذار | صورت سود و زیان (سودآوری و EPS) | ارزیابی بازده سرمایه و پتانسیل رشد |
بانک (وامدهنده) | صورت سود و زیان (سودآوری و EPS) | اطمینان از بازپرداخت اصل و فرع وام |
سازمان امور مالیاتی | تعدیلات سود و زیان و انطباق با قوانین مالیاتی | تعیین دقیق مالیات تشخیصی |
کارکنان | سودآوری مستمر و جریانهای نقدی | امنیت شغلی و افزایش رفاهیات |
نقش حسابرسان مستقل
از آنجا که اطلاعات صورتهای مالی توسط مدیریت شرکت تهیه میشود و احتمال وجود تضاد منافع (Conflict of Interest) بین مدیریت و استفادهکنندگان برونسازمانی وجود دارد، نقش حسابرسان مستقل (Independent Auditors) پررنگ میشود.
حسابرس با بررسی اسناد و مدارک، اظهار نظر میکند که آیا صورتهای مالی از تمام جنبههای با اهمیت، طبق استانداردهای حسابداری به صورت منصفانه ارائه شدهاند یا خیر. این کار باعث ایجاد اعتماد و اعتبار (Credibility) در بازار مالی میشود تا استفادهکنندگان بتوانند با خیالی آسوده بر اساس این گزارشها تصمیمگیری کنند.
جمعبندی
صورتهای مالی صرفاً یک گزارش داخلی برای بایگانی در شرکت نیستند، بلکه ابزار ارتباطی بسیار مهمی هستند که میان شرکت و دنیای بیرون ارتباط برقرار میکنند. درک نیازها و انگیزههای استفادهکنندگان صورتهای مالی به ما به عنوان حسابدار یا مدیر مالی کمک میکند تا اطلاعات را به گونهای گزارش و افشا کنیم که حداکثر شفافیت و کارایی تصمیمگیری را به همراه داشته باشد.